زانودرد مزمن زندگی روزمرهتان را مختل کرده و دیگر روش های درمانی جواب نمیدهند؟ جراحی زانو نقطه پایان درد و ناتوانی است و انواع مختلفی از جراحی زانو وجود دارد که برای ترمیم یا تعویض مفصل زانو انجام میشود و به افرادی که دچار آرتروز پیشرفته، آسیب های شدید یا فرسایش مفصل هستند، کمک میکند تا دوباره حرکت کنند، اما آیا همه بیماران گزینه مناسبی برای جراحی هستند؟ در ادامه با شرایط انجام جراحی زانو، انواع آن و مراقبت های پس از عمل آشنا خواهید شد.
چه زمانی جراحی زانو توصیه میشود؟
جراحی زانو زمانی توصیه میشود که درد زانو به حدی شدید باشد که فعالیت های روزانه فرد را مختل کند یا در هنگام خواب نیز احساس شود و همچنین، اگر درمان های غیرجراحی مانند داروها، فیزیوتراپی یا تغییرات سبک زندگی مؤثر نباشند و آسیب به ساختارهای زانو مانند غضروف، رباطها یا استخوانها وجود داشته باشد، جراحی گزینهای مناسب برای بهبود وضعیت است.
بیشتر بخوانید: پی آر پی زانو
انواع جراحی زانو
جراحیهای زانو انواع مختلفی دارند که بسته به نوع آسیب و نیازهای بیمار انجام میشوند و برخی از این جراحیها شامل:
تعویض جزئی مفصل زانو
در این روش فقط بخش آسیب دیده مفصل تعویض میشود و بقیه قسمت ها دست نخورده باقی میمانند، مناسب برای افرادی است که آسیب محدودی دارند، این روش درد کمتر و بهبودی سریعتری دارد.
جراحی تعویض مفصل زانو
در مواردی که آرتریت یا آسیبهای شدید باعث تخریب مفصل زانو شده باشند، عمل تعویض مفصل زانو انجام میشود. این روش به عنوان یکی از رایجترین جراحیهای زانو شناخته میشود، در این جراحی، سطوح آسیب دیده مفصل زانو با قطعات مصنوعی جایگزین میشوند، بیشتر در افراد مبتلا به آرتروز شدید یا ساییدگی کامل زانو انجام میشود و درد و عملکرد حرکتی بهبود مییابد.
جراحی آرتروسکوپی زانو
روشی کم تهاجمی است که با دوربین وارد مفصل زانو میشود و برای درمان پارگی منیسک، رباط یا برداشت زائدههای آزاد داخل مفصل کاربرد دارد، درد و دوران نقاهت کمتر است.
بازسازی رباط صلیبی
در این جراحی، رباط صلیبی پاره شده با استفاده از بافت خود بیمار یا پیوند جایگزین میشود و معمولا برای افرادی که دچار آسیب ورزشی شدهاند کاربرد دارد و پایداری زانو را بازمیگرداند.
استئوتومی زانو
در این روش، استخوان ران یا ساق بریده و با زاویه جدید فیکس میشود تا فشار از ناحیه آسیب دیده برداشته شود و مناسب برای افراد جوان با آرتروز یک طرفه است و تعویق در تعویض مفصل را به همراه دارد.
سینووکتومی
در بیماران مبتلا به رماتیسم فعال، لایه سینوویال ملتهب که باعث درد و تورم است برداشته میشود و به کاهش علائم و جلوگیری از پیشرفت تخریب مفصل کمک میکند.
بیشتر بخوانید: اوزون تراپی
جراحی زانو برای چه کسانی مناسب است؟
جراحی زانو برای افرادی مناسب است که با مشکلات و آسیبهای زانو مواجه هستند و روشهای غیرجراحی نتوانستهاند به بهبودی آنها کمک کنند و این جراحی برای افراد زیر توصیه میشود:
- افراد مبتلا به آرتریت شدید زانو
- کسانی که آسیب های شدید به رباطها یا مینیسک دارند.
- افرادی که درد شدید زانو دارند که فعالیتهای روزانه را مختل میکند.
- بیمارانی که با مشکلات جدی در غضروف زانو دچار هستند.
- افرادی که روشهای درمانی دیگر مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریقات تأثیرگذار نبودهاند
بیشتر بخوانید: جراحی ستون فقرات
برای دریافت نوبت از مرکز ارتوپدی ارتویار با شماره ۰۹۰۰۴۱۰۰۹۵۳ تماس بگیرید.
مزایای جراحی زانو
مزایای قابل توجهی برای بیمارانی که دچار مشکلات شدید و مزمن در زانو هستند، دارد، از جمله مزایای این جراحی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کاهش درد
- بازگشت به فعالیتهای روزمره
- بهبود عملکرد زانو
- جلوگیری از آسیبهای بیشتر
- دوره بهبودی سریعتر در جراحیهای کمتهاجمی
عوارض جراحی زانو
جراحی زانو، اگرچه به طور کلی بهبودیهای زیادی برای بیماران فراهم میکند، اما مانند هر جراحی دیگری با عوارض و خطراتی همراه است و از جمله عوارض احتمالی جراحی زانو میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- عفونت
- لخته خون (ترومبوز ورید عمقی)
- درد مزمن
- آسیب به اعصاب یا رگهای خونی
- ناتوانی در حرکت یا خشکی مفصل
- برگشت آسیب
- مشکلات مربوط به تعویض مفصل زانو
- ورم و کبودی
مراحل انجام جراحی زانو
مراحل جراحی زانو به طور کلی شامل مراحل زیر است که بسته به نوع جراحی کمی متفاوت است:
بیهوشی
نوع بیهوشی بر اساس شرایط بیمار و جراحی انتخاب میشود و بیهوشی عمومی باعث خواب کامل بیمار میشود، اما در برخی موارد بیحسی نخاعی هم استفاده میشود تا درد در ناحیه زانو کنترل شود، بیهوشی ایمنترین روش برای راحتی بیمار در جراحی است.
انجام جراحی
در این مرحله، بسته به نوع جراحی، جراح برش های لازم را ایجاد میکند، در آرتروسکوپی با دوربین داخل مفصل کار میکند و در تعویض مفصل بخش های آسیب دیده برداشته و پروتز جایگزین میشود و هدف بهبود عملکرد و کاهش درد است.
بستن محل جراحی
پس از پایان مراحل جراحی، زخمها با بخیه یا منگنه بسته میشوند و پانسمان استریل روی محل قرار میگیرد تا از عفونت جلوگیری شود، این مرحله اهمیت بالایی در کاهش خطر عفونت و بهبود سریعتر دارد.
انتقال به بخش ریکاوری
بعد از عمل، بیمار به بخش ریکاوری منتقل میشود تا تحت نظر قرار گیرد و علائم حیاتی مانند ضربان قلب، فشار خون و تنفس کنترل میشوند، در این زمان درد کنترل شده و مراقبتهای اولیه انجام میشود تا بیمار آماده انتقال به بخش معمولی شود.
اقدامات قبل از انجام عمل زانو
قبل از انجام عمل جراحی زانو، اقدامات مختلفی برای اطمینان از سلامت بیمار و موفقیت عمل ضروری است و این اقدامات به طور کلی شامل موارد زیر هستند:
- پزشک باید بررسیهای کاملی از وضعیت سلامت عمومی بیمار انجام دهد و این شامل ارزیابی فشار خون، سطح قند خون، آزمایش های خون، و بررسی سایر بیماری های زمینهای است که ممکن است بر روند جراحی تاثیر بگذارند.
- بیمار نیاز به انجام تصویربرداری مانند رادیوگرافی، MRI یا سیتیاسکن دارد تا جزئیات آسیب های زانو به طور دقیق مشخص شود.
- پزشک جراح با بیمار در مورد روش جراحی، نوع بیهوشی، مزایا و خطرات جراحی صحبت میکند و این جلسه فرصت مناسبی برای پرسش و پاسخ در مورد جراحی و روند بهبودی است.
- برخی از داروها مانند داروهای ضد التهاب، رقیق کنندههای خون یا داروهای مکمل قبل از جراحی باید متوقف شوند و پزشک زمان دقیق قطع دارو را مشخص خواهد کرد.
- بیمار باید برای دوران پس از جراحی برنامهریزی کند و این شامل هماهنگی با شخصی برای همراهی و حمایت در طول دوره بهبودی، تنظیم فضای خانه برای راحتی بیشتر و تهیه وسایل مورد نیاز مانند عصا یا واکر است.
- بیمار باید طبق دستور پزشک، ۸ ساعت قبل از عمل، از خوردن و نوشیدن خودداری کند تا از خطرات ناشی از بیهوشی جلوگیری شود.
نکات مراقبتی پس از جراحی زانو
پس از جراحی زانو، مراقبت های دقیق برای تسریع در روند بهبودی و جلوگیری از عوارض مهم است که در اینجا چند نکته مراقبتی پس از عمل زانو آورده شده است:
- برای کاهش ورم و تسریع بهبودی، لازم است که زانو در حد امکان بالا نگه داشته شود.
- برای کاهش درد و تورم، استفاده از کمپرس یخ به مدت ۲۰ دقیقه هر ساعت در روز پس از جراحی توصیه میشود.
- داروهای مسکن طبق تجویز پزشک باید به موقع و به مقدار مناسب مصرف شوند.
- پزشک برای شما برنامه فیزیوتراپی تنظیم میکند و انجام تمرینات توصیه شده توسط پزشک از روزهای اولیه بعد از جراحی به بهبود عملکرد زانو کمک میکند.
- از فعالیت های سنگین، بلند کردن اجسام سنگین و ورزشهای پر برخورد تا مدتی پس از جراحی باید خودداری کرد.
- در ابتدا برای حفظ تعادل و جلوگیری از فشار به زانو، باید از عصا یا واکر استفاده کنید.
- بخیهها باید تمیز و خشک نگه داشته شوند، اگر بخیهها خود به خود جدا نشدهاند، باید به پزشک مراجعه کنید و هیچگاه زخمها را بدون نظر پزشک باز نکنید.
- در صورتی که علائم عفونت مانند قرمزی، تورم شدید، ترشح یا تب مشاهده شد، بلافاصله باید به پزشک مراجعه کنید.
- پس از گذشت چند روز یا هفته طبق توصیه پزشک میتوان شروع به پیادهرویهای کوتاه و آرام نمود و این کار به بهبود گردش خون و حرکت بهتر زانو کمک میکند.
- نشستن به مدت طولانی باعث ایجاد فشار اضافی بر زانو و کند شدن بهبودی میشود و باید حرکتهای کوچک و تغییر وضعیت به طور مرتب انجام گیرد.
- رژیم غذایی غنی از ویتامینها و مواد معدنی مانند کلسیم و پروتئین برای بهبود سریعتر استخوانها و بافتهای نرم زانو مفید است.
سوالات متداول
این جراحی برای درمان مشکلات شدید مانند آسیب به رباطها، پارگی مینیسک، آرتریت پیشرفته و آسیبهای کارتیلاژ زانو انجام میشود که با درمان های غیرجراحی بهبود نیافتهاند.
بهبودی از عمل زانو بین چند هفته تا چند ماه طول میکشد و برای بازگشت به فعالیت های سنگینتر و ورزشی نیاز به زمان بیشتری است.
بعد از این جراحی، پزشک تمرینات فیزیوتراپی را شروع میکند و بازگشت به ورزش های سنگین بعد از چند ماه و تحت نظارت پزشک مجاز است.
در نهایت…
جراحی زانو یک روش مؤثر برای درمان مشکلات جدی زانو است و با وجود اینکه این عمل نیاز به دوران بهبودی طولانی و رعایت مراقبتهای خاص دارد، اما در بسیاری از موارد به بیمار کمک میکند تا به زندگی فعال و بدون درد بازگردد و با مراقبتهای پس از عمل و فیزیوتراپی منظم، بیمار عملکرد طبیعی زانو را بازیابی کرده و کیفیت زندگی خود را بهبود میبخشد.